Askerlerin Yakılması İçin Fetva Veren 'IŞİD Kadısı' Gözaltına Alındı Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde asker olan Sefter Taş ve Fethi Şahin’in S...           • Ağrı Dağı'nın ‘Şapka Buzulları’ Eriyor Ağrı Dağı'nın 4 bin ile 5 bin 137 metre arasında bulunan şapka buzulları, sıcakların etkisiyle eri...           • Iğdır ASKF Amatör Kulüp Yöneticileriyle Toplantı Yaptı 2021-2022 sezonu öncesi Iğdır ASKF Binasında toplanan Kulüpler, sezon öncesi bilgil...           • SGK İl Müdürü Birsen Dursun: Başvurular 30 Eylül’de Son SGK Iğdır İl Müdürü Birsen Dursun Vatandaşların yapılandırma kanunun avantajlarında...           • Yerli Şeftalimizin Hasadı Başladı Iğdır’ın doğal lezzeti ve aromasıyla bilinen yöremiz ve çevre İllerin vazge&cced...           • Iğdır Milletvekili Yaşar Karadağ Rektör Alma’yı Ziyaret Etti 27. Dönem Iğdır Milletvekili Yaşar Karadağ ve beraberindeki heyet, Iğdır Üniversitesi Re...           • Kahvaltı Sofrasında Olması Gereken 8 Besin! Kahvaltı günün en önemli öğünlerinin başında geliyor.Güçl&uum...           • Eğitim Kurumlarına Ait Kantin ve Yemekhanelerde Denetimler Başladı Eğitim Kurumlarına Ait Kantin Ve Yemekhaneler Gıda Kontrol Ekiplerince Denetleniyor… Pande...           • İYİ PARTİ İL TEŞKİLATINDAN AÇIK TEŞEKKÜR... İYİ Parti Genel Başkanı Sayın Meral Akşener ve İyi Parti Milletvekilleri 15.09.2021 Çarşamb...           • İYİ Parti Genel Başkanı Akşener Iğdır’da Yoğun İlgiyle Karşılandı Dün, Iğdır’a gelen İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener’i ve beraberindeki mille...           
Site İçi Arama
Haber Arşiv
     
Son Videolar

Kurdish Müzik: Govenda Kurda
3450 İzlenme, 0 Yorum

Ceylan Adı Ceylan - Azeri
3678 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Yüksel Babal'ı Unutmaz..
3551 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Valisinden Yağmur Şiiri
1047 İzlenme, 0 Yorum

Kul Yusuf Kümbeti
3169 İzlenme, 0 Yorum

Ahura Mazda Iğdır'da
3038 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Ejder Kervansarayı
3457 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır Şahmeran Efsanesi
3644 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır'dan Defile Görüntüleri
3380 İzlenme, 0 Yorum

Çözüm Sürecine Dövmeli Destek
3833 İzlenme, 0 Yorum

Navên Kurdi Bidin Zarokên Xwe
3176 İzlenme, 0 Yorum

Iğdır kMM'den Görüntüler
2962 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Zahiro İdîr'e Dibeje
3366 İzlenme, 0 Yorum

Aşık Hizani Iğdır Eşliğinde
3417 İzlenme, 0 Yorum

Dengbej Sesi Eşliğinde Iğdır
3092 İzlenme, 0 Yorum
Iğdır Nöbetçi Eczaneler

Baban Mirliğinin Şairi: Salim - Occo Mahabad

Baban Mirliğinin Şairi: Salim

Yazar: Occo Mahabad |  Tarih: 17 / 07 / 2021 |  Yazı Okunma: 312


Baban emirliği döneminin Nali ve Mustafa Bey ile birlikte en önemli şairlerinden biridir Salim. Baban emirliği döneminde yaşayan Kürt edebiyatçıları Mirler tarafından korunmuş ve desteklenmiştir. 1550-1850 yılları arasında hüküm süren Baban emirliği sembolik olarak Osmanlı Devletine bağlıydı ve İran’a karşı çeşitli seferlere katılmıştı.1

Osmanlı öncesinde, bölgede kurulmuş olan ve Osmanlılar döneminde varlığını sürdüren önemli Kürt emirlikleri şunlardır: Hakkâri Emirliği, Cizre Emirliği, Bitlis Emirliği, İmadiye (Behdinan) Emirliği, Soran Emirliği, Baban Emirliği. Bu emirlikler varlıklarını 19. yüzyılın ortalarına kadar sürdürebilmiştir.2

Baban emirliği döneminde yaşamış, Kürtlerin egemenlik mücedelelerine, halkın yoksulluğuna şahit olmuş Kürtler tarafından yeterince tanınmamış, aile kökleri İran Kürdistanı’na dayanan en önemli klasik Kürt şairlerinden biride Salim’dir. İran Kürdistanı’nın bilinen ailelerinden Sahıbqıranlara mensup Salime, iyi bir doktor olması ve maddi durumu yetersiz birçok hastayı ücretsiz tedavi etmesi nedeniyle halk tarafından Salim yani ‘’sağlam, iyileştiren’’ lakabı takılmıştır.3

19. yüzyıl klasik Kürt şairlerinden olan Salim kimi kaynaklara göre 1800/18664 kimi kaynaklara göre de 1805/18695 yılları arasında yaşamıştır. Gerçek adı Ewrehman Begê Sahıbqıran olan şair Güney Kürdistan'ın Süleymaniye şehrinde dünyaya gelir. Doğduğu zamanlarda Süleymaniye Kürt Baban Beyliğinin başkentidir. 1806 yılında cereyan eden Babanlı Abdurrahman Paşa isyanı onun çocukluk ve gençlik yıllarına damgasını vurarak ileriki dönemlerde edebi, siyasi ve toplumsal kişiliğinin şekillenmesine neden olur. Baban Emirliğinin ateşli ve inançlı bir savunucu olması nedeniyle Baban Emirliği döneminde Salim Baban adıyla anılmıştır.

Halfin 1806'daki isyan ile ilgili olarak şöyle yazıyor.

"....Bu bağımsızlık savaşı Kürdistan'ın Güneyindeki aşiretlerin Baban aşiretinden Abdurrahman Paşa'nın yönetiminde Süleymaniye'de birleşmesi ile başladı. Osmanlıların sürekli hücumları geri püskürtüldü ve Osmanlılara bir hayli kayıp verildi. Ama araya sokulan fesat, fitne ve reisler arasındaki kişisel rekabet bu hareketin başarıya ulaşmasına engel oldu."6

Salim, şair Nali ve amcası oğlu olan Kurdî lakaplı şair Mustafa Beyle birlikte Güney Kürdistan'ın Sorani edebiyatının öncüleri arasındadır. İran ve Irak Kürdistanı’nda yaptığı seyahatler onun dilsel, düşünsel ve edebi gelişimine büyük katkılarda bulunur. Kürdistan'ın yoksul, çaresiz ve zavallı hali onu derinden etkiler. Bu etki vatensever duyguların yoğun olduğu şiirler yazmasına neden olur. Salim'in Kürtçe, Farsça ve Arapça yazılmış şiirlerinin içeriği ağırlıklı olarak aşk, felsefe, tasavvuf, vatanseverlik ve tarihi konulardan oluşmaktadır. Salim'in dört dizeden oluşan aşk ve sevda üzerine yazılmış rubaileri, sayıları beş veya beş beyitten fazla farklı konularda yazılmış gazelleri incelendiğinde onun engin duygu ve ruh dünyasının zenginliği daha iyi anlaşılmaktadır.

O şiirlerinde daha çok aruz veznini kullanmıştır. Rahat kullanılabilmesi için bol miktarda uzun heceye ihtiyaç olan bu ölçü, aslında Kürtçe dil yapısına pek uygun olmasada Arap ve Fars şiirinin etkisiyle klasik Kürt edebiyatına geçmiştir.7

Bu dönemde Kürt coğrafyası, Osmanlılar ve Safeviler tarafından yönetilmiştir. Devletlerin çizdiği sınır, uzun süre doğal sınır olmamıştır. Bu siyasi paylaşıma rağmen iki imparatorluk arasında ardı arkası kesilmeyen savaşlar olmuş ve özerk yaşayan Kürt aşiretleri nedeniyle sınırlar kesin olarak çizilememiştir. 8

Osmanlı Devleti’ndeki sorunların ancak merkezileşme politikası ile çözüleceğine inanan padişah II. Mahmut, imparatorluk içindeki emir, derebey ve valileri birer birer ortadan kaldırmış ve Kürdistan’da devlet otoritesini yeniden tesis etmeye çalışmıştır. Osmanlı Devleti Irak Kürdistanı’ndaki Kürt emirliklerine yönelerek; Revanduz’da Soran Emirliğini, İmâdiye’de Behdinan Emirliğini ve Süleymaniye’de Baban Emirliğini ortadan kaldırarak bölgeyi merkezi hükümete bağlamıştır.”9 Kürt emirlerinin boşalttığı yerleri ise Halidi şeyhleri doldurmuştur.

Osmanlı ve Safeviler arasındaki egemenlik mücadeleleri arasında gidip gelen Baban Mirleri hem idareleri altında yaşayan Kürtlerin sosyal, siyasal ve kültürel şekillenişlerinde hem de o dönemin yaşayan Kürt edebiyatçıları üzerinde büyük etkilerde bulunmuştur.

Savaşların, iç iktidar mücadelelerinin, ardı arkası kesilmeyen bölgesel sorunların ve büyük yoksunlukların içinde yaşayan Salim, eserlerinde Fars şairleri Hafız Şirazi, Kalim Hamedani ve Kürt şair Nali'den etkilenmiştir.10

Ağırlıklı olarak aşk ve yurtseverlik temaları içerikli şiirlerini kapsayan divanı, ilk defa 1945 yılında Irak'ın Bağdat şehrinde yayınlanır. Yazar Refik Hilmi, 1960 yılında

Bağdat’da yayınladığı Kürt Edebiyatı adlı kitabında Salim’in birçok şiirine yer vermiştir.11

Salim, kesin olarak bilinmemekle birlikte 186612 yada 186913 yılında vefat eder. Mezarı şair olan amcasıoğlu Mustafa Bey’in yanındadır14. Sorani edebiyatının öncü isimlerinden Salim'in kabri bugün Süleymaniye'nin Gardi Saywan mezarlığındadır.

Klasik Kürt edebiyatının önemli merkezleri arasında bulunan Cizre, Süleymaniye, Senendec, Hemedan, Kirmanşah, Bitlis, Meyafarkin, İmadiye ve Beyazıd gibi şehirlerde yetişen yüzlerce yazar, Kürt kültür ve edebiyat yaşamının gelişimine büyük katkılarda bulunmuştur. Salim’de hem kişisel, duygusal hemde Baban Emirliği üzerine yazdığı toplumsal ve siyasal şiirleriyle bir döneme adını vuran önemli edebiyatçılardan biri olarak tarihi hafızamızda unutulmayan bir yere sahip olmuştur.

Gazete Davul.

Email: occomahabad@gmail.com

Site: https://occomahabad.wordpress.com/

09:14




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

Köşe Yazıları
Facebook
Twitter
Paylaş
Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google
Fotoğraf Galerisi
Iğdır Resmi Siteler
Gazeteler
İstatistikler
Toplam: 1989912
Aktif: 32
Bugün: 1876
Dün: 1852

Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz veya Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdır Doğuş Gazetesi