Mustafa Alagöz: Kuru İğde ağaçları

Şirin ve eşi sabah erkenden kalkıp namaz kıldılar. Tavuklara ve kedilere yemlerini verdiler. Sonra da asfalt yola çıktılar. Asfalt yola varıncaya kadar tarlalardan yürüyerek geçtiklerinden ayakkabıları çamur olmuştu. Yolun kenarındaki su birikintisinde ayakkabılarını silip temizlediler. Köy minibüsüyle il merkezine bir saatlik bir yolculuk sonunda vardılar. Bu süre zarfında ikisi de hiç konuşmadı. Hep sustular. Şirin’in aklından bütün ömrü gelip geçti. O dertsiz çocukluk yıllarına aniden iflah olmaz bir özlem duydu. Sıkıldığı zaman annesine sığındığı, annesinin dizinde ağladığı zamanları hatırladı. Artık onu dinleyecek ne annesi ne de arkasında dağ gibi duran babası yoktu. İnanılmaz bir yalnızlık duydu, mutlak bir yalnızlık, deli eden bir yalnızlık, içinden bir ah çekti. Oysa Şirin hep bir daha dünyaya geleceğini, güzel günler yaşayacağını, bilmediği güzel diyarlarda yeni bir hayatın onu beklediğini sanıyordu. Gençlik yılları dakika dakikasına gözlerinin önünden geçti. Minibüsteki herkeste ayrı bir telaş vardı. Herkes kendi derdine düşmüş bir şeyler anlatıyorlardı. Şirin, konuşulanları asla duymuyordu. Hastalıktan dolayı yorgun düşmüş vücudu pelte gibi ağırlaşmış koltuğa yığılmış kalmıştı. Gülali rica etti minibüs şoförü onları şehir dışındaki otobüs terminaline kadar götürüp bıraktı. İstanbul otobüsü perona girinceye kadar Şirin evi ile ilgili tembihlerde bulundu, Gülali’den özellikle ağaçları susuz bırakmamasını istedi. Çünkü bu çorak köyde ağaç yetiştirmek çok zor bir işti. Şirin, ağaçlarını kendi evlatları gibi görüyordu.  Köyde hayvanlara ve diğer işlere birisinin bakması lazımdı. Dolayısıyla Gülali, Şirin’i yalnız gönderiyordu. İstanbul’da yeğenleri onu alacak ve Çapa Araştırma hastanesine götüreceklerdi. Şirin, uzun süren bir tedavi sürecinden geçiyordu. Terminal simsarı seslendi “yerde İstanbul yolcusu kalmasın” dedi.  Şirin oturduğu yerden usulca kalktı.  Otobüse bindiler. Gülali onu koltuğuna kadar götürdü. “Allah’a emanet ol” dedi. Eğilip beyaz tülbentli başını öptü. Oldum olası Gülali vedalaşmayı beceremiyordu. Bir an önce otobüsten inip kaçmak istiyordu. Uzaklaşıp tenhada bir köşede doya doya çocukluğundaki gibi ağlamak istiyordu. Ama asla ağlamamalıydı. Şirin, ağzı dili olmayan meleklerim dediği kedilerini Gülali’ye emanet etti, dönüp; “Ben dünyada evimi yaparken, bak sen zalim felek, meğer hastalık da içimde evini yapıyormuş” dedi. Gülali yüzünü yana çevirdi, güçlü olmak zorundaydı, zayıflığını göstermek istemedi. Arkasını dönüp indi.

Gülali, Şirin’i yaylada görmüş çok beğenmişti. Gülali obanın çobanıydı. Henüz genç yaşına rağmen aklı başında bir insandı. Obanın kadınlarına başını kaldırıp bakmazdı. Aile terbiyesi bunu gerektiriyordu. Ama bu yıl nasıl olduysa Şirin’i görmüş ve onun bu kadar büyüdüğüne inanamamıştı. Şirin ile akrabaydılar. Evleri yakın olmasına rağmen fazla dikkat etmemişti. Onun gözünde Şirin daha dünkü çocuktu. Aralarında yaş farkı vardı. Aslında Şirin onu görmüş, kendini ona göstermişti.  Şirin bu yaz daha bir serpilmişti. Şimdiye kadar nasıl da görmemişti genç kızın işvesini nazını. Gülali obanın karşı yamacında kaval çalardı, kavalın sesi en çok Şirin’e ulaşırdı. O yaz boyunca Gülali hayatta tatmadığı bir duygu içindeydi. Çok kibar olmuş, sürekli saçını tarıyor. Düzenli olarak traş olup yıkanıyordu. Yüzündeki güneş yanığı kabuklarına krem sürüyor, cebinde aynası tarağı ve esansı eksik olmuyordu. Gülali normalde kendine fazla bakmıyordu, kılık kıyafetine eskiden hiç dikkat etmiyordu. Şirin ona gözüktükten sonra hayatı değişti. O gitti yerine başka bir Gülali geldi sanki. Gözlerinde parlayan bir ışık vardı. Yüzünde gülümseme eksik olmazdı.  Bu durum Şirin için de aynı olmuştu. O da çadırın direğine astığı aynanın önünden ayrılmaz olmuştu. Sürü öğle vakti sağım için obaya inince Şirin bir bahane ile hemen Gülali’ye ulaşır onunla hasbihal ederdi. Yaşlı kadınlar her şeyin farkındaydı. Aşıklar ise her şeyi çok gizli tuttuklarını sanıyorlardı. Kır çiçeklerinden demetler yapıp Şirin’e veriyordu. Gülali, evin beşinci oğlu. Evlenme sırası ondaydı. Önce annesine durumu anlattı. Annesi zaten biliyordu ondaki değişimi ilk başta o fark etmişti. Annesi oğlunun sevincine ortak olup ona güç veriyordu. Babasının köyden yaylaya gelmesini beklediler. Yaylada genelde erkekler durmuyordu. Yazın hasat, ekin işleri için ovaya, köye inerlerdi. Yaylada çobanlar ve birkaç yaşlı dışında erkek kalmazdı. Erkekler köyden dönünce kızı istediler. Adet olduğu üzere kıza soruldu. Olumlu cevap alınınca obayı bir bayram havası sardı. Artık Şirin saklanmadan Gülali ile oturup konuşuyordu. Köye vardıklarında, sonbaharda nişan yapılmak üzere söz alınıp söz verildi.

Evler yayladan köye dönünce sonbaharda, koç katımı şenlikleri bitince hemen nişan yapıldı. Gülali nişanlılık döneminde de çobanlık yapmaya devam ediyordu. Sonbahar aylarında Gülali çobanlık yapmak üzere komşu köye gitmişti. Kar yağınca Gülali’nin komşu köydeki çobanlık süresi de doldu. Kışın ortalarında düğün yapıldı. Yeni evliler kış aylarında baba evinde kaldılar. Baba evleri iki oda bir holden oluşuyordu. Baba evi küçüktü ayrıca mahremiyet açısından uygun değildi. Yazın yaylada Gülali babasının kara çadırının yanına küçük bir çadır dikmişti. En azından kendilerine ait bir yuvaları vardı. Gülali geceleri sürü ile dışarda kalırdı. Yeni evliler kış gelmeden evden ayrılmaya karar verdiler. Köyde kendilerine ait bir evleri olmalıydı. Babası köydeki tarlanın devamında onlara da yer vermişti.

Yayla dönüşü. Evden ayrıldılar, diğer ağabeyleri gibi. Bu gelenekti bütün civar köylerde. Evlenen oğullar baba evinden ayrılır, köyün devamına evlerini yaparlardı. Böylece köy büyür giderdi. Yolun iki yakası boyunca yeni yetme gençlerin evleri sıralanırdı. Emaneten bu kış kalacakları bir yer lazımdı. Koca köyde başlarını koyacak bir dam bulamadılar. Nihayet Şirin’in babası evlerini onlara açtı. Normalde damatların kayınbaba evinde barınması görülmüş şey değildi. Ama çaresizlikten böyle yapmak zorunda kaldılar. Şirin’in babasının ahırının devamındaki müştemilatta kışı çıkardılar. İneklerin nefesi ile odaları ısınıyordu. Odaları ahır kokmasına rağmen onlara cennet gibi geliyordu.

Bahar geldi. Bütün doğa canlandı. Hayaller yeşerdi. Leylekler gittikleri o uzak diyardan çıkıp geldiler. Elektrik direklerindeki yuvalarına kondular. Leylekler kuluçkaya yattılar. Yeni evliler köyün dışında, köyün Ağrı Dağı’na bakan tarafında ev yapacaklardı. Şirin, “tek göz evler tarihte kaldı” derdi Gülali’ye. “Evim iki oda bir hol ve ayrıca mutfağım olmalı” derdi. Küçük holde sedir olacak, üzerine yer yataklarını katlayıp koyacaktı. Kendi elleri ile yaptığı halılarla odasını özenle serip döşeyecekti. Yer minderleri, dokuma halı ve kilimler has yünden olacaktı.

Odanın penceresi perdeli olacaktı, perde kalın kumaş olacak üzerinde karşılıklı bakışan iki tavus kuşu ile desenli olacaktı. Bembeyaz badanalı duvarını şoför olan ağabeyinin hediyesi, Tebriz kilimi süsleyecekti. Hele ahır eve bitişik olmamalıydı. “O da ne öyle, hele bu zamanda… “Babanın evine benzer bir ev istemem” derdi gelin.

Gülali, o yaz yaylaya çıkmadı. Oysa kendisi yaylalarda tanınan, aranan bir çobandı. Hiçbir ağanın, beyin çobanlık teklifini kabul etmedi. Çobanlık yaparken hak olarak aldığı bütün tokluları satıp paraya çevirdi. Babasının verdiği birkaç koyunu da Şirin’in babasının sürüsüne katarak Sinek Yaylası’na gönderdi. Geride yeni doğmuş bir inekleri kaldı. Yaz boyunca ala yavru ile beraber ineğin sütünü paylaşacaklardı.

Yeni damat ilkbaharda Şirin ile beraber inşaat işine başladı. Geçen yıl Ağrı Dağı’nın eteklerinden römorklarla taşıyıp getirdikleri taşlarla bir metrelik taş temel atıldı. Gerisi kerpiç ile yapılacaktı. Çamurlar birkaç gün önceden çıplak ayaklarla karıldı, eski buğday samanı ile harmanlandı. Kırmızı çamurun içine samandan bolca konuldu duvarlarında fareler yuva yapmasın diye. Çamur ekşimeye bırakıldı. Köyün muhtarı Hacı Mehmet emmiden tahta kalıplar emanet alındı. Kerpiçler kalıba döküldü, yazın alazına serildi. Gülali komşularının ara sıra yardımı dışında tek başına çalışıyordu. Şirin de en az onun kadar çalışıyordu. Tulumbadan suyu taşımak, yemek hazırlamak gibi işler tamamen onundu. Şirin, kuruyan kerpiçleri el arabası ile inşaata taşırdı. Gülali, artık çobanlığı bırakmış, duvar örerken bir taraftan da hayal kuruyordu. Hayalinde meşhur bir duvar ustası olmuştu.

Yazın en sıcak zamanlarıdır, duvarlar örülüyor, ev yükseliyor. Gülali yarı beline kadar serin sulara giriyor. Kamış demetlerini kesip getiriyor. Sivrisinekler başında dolanıyor, güneşte çürümüş, lime lime olmuş gömleğine aldırış etmeden kanını emiyor, yüzünü gözünü morartıyordu. Böylece bu yazın hatırası olarak derisinin altında artık sıtma ile yaşayacaktı. Karasu bataklıklarının kamışlarından en iyilerini kucak kucak seçerek orakla biçiyordu. Şirin ise biçilen kamışları taşıyıp bataklığın dışında, kuru bir yerde bağlıyordu.

Komşu köyden, Alakızıl köyünden Nevruz kirveye kavak ağacı siparişi verildi. Gülali titizleniyor, dönüp dönüp “kirvem kurban olayım, en düzgün olanlarını keselim haa” derdi. Kesim günü Nevruz kirvenin bahçesinde büyük gümbürtü ile ağaçlar devriliyor, havada kargalar bulut gibi dolanıp duruyordu. Hızar sesleri ile kargaların sesi birbirine karışıyordu. Şirin’in odasının damını süsleyecek olan kavak ağaçları yerde boylu boyunca yatıyorlardı. Bir güzel soyulup kurumaya bırakıldı bu sütunlar…

Şirin’in babasının öküz arabası ile bir gün boyunca tomruklar taşındı. Karasu Irmağı’nın beton köprüsünde geçerken öküzlerin boynundaki çıngırakların sesi suyun şarıltısına karışıyordu. Sazlıkların serinleten hışırtısı eşliğinde Şirin’in aklı zamanın içinde bir gider bir gelir oldu. Yosun kokusu, nane kokusu ve suyun sesi Şirin’i alıp oradan götürür oldu. Bu sesler sanki yayladan geliyordu. Karasu dalgaları ile yaylalardan haber getiriyor gibi, akıp gelen sularda yarpuzun kokusuna, kır çiçeklerinin tozuna, akşamüstleri karşıki yamaçta Gülali’nin sevdalı türküsüne bulanıp geliyordu. Bu sesler, Şirin’in hayallerini nasıl da yeşertiyordu. Şimdi yaylalarda derin vadilerin yamaçlarında kuzu kırkma zamanıdır. Uçsuz bucaksız sırtlarda çayırlar nasıl da rüzgârla sallanıyordur. Şirin, köprüden aşağı bakınca ağır ağır akan suda balık yavrularını görüyordu. Anne balıkların peşinden onlarca yavru balık yüzüyordu. Şirin dönüp dönüp öküz arabasının arkasından yorulmuş, gelen Gülali’ye bakıyordu. Şirin bir rüya alemindeydi sanki. Ne arabanın tekerlek seslerini ne de öküzlerin nal seslerini artık duymuyordu. Aklında neler vardı, onların da yavruları olacaktı. Sazlıkların derin gölgesinden gelen bülbül sesleri eşliğinde Şirin nerelere gidiyordu, orası bilinmez bir düş diyarıydı.

O gün Şirin tereyağında bir kazan dolusu bulguru kavurdu. Tereyağlı bulgurun kokusu bütün köyü sardı. Köyde fazla kadın yoktu, hepsi yayladaydı. Şirin’in ailesi de yayladaydı. Yazın köyde birkaç aile dışında kimse kalmazdı. Koyunu olmayan fakir birkaç aile dışında sadece köyün erkekleri köydeydi. Erkekler de ekini biçmek için yayladan inmişlerdi. Köyün erkekleri o gün tarlaya gitmediler, el birliği ile tomrukları dama yerleştirdiler. İnşaatın bütün ağır işlerini öğleye kadar bitirdiler. Peşinden Şirin’in yaptığı bulgurdan doya doya yediler. Erkekler uzun zamandır böyle güzel bir yemek yememişlerdi.

Ovanın sıcağı fena bunaltıyordu. Tulumbanın suları zaten tuzluydu, bu da yetmezmiş gibi bir de Gülali’nin geçici evi olan çadırda su çok ısınıyordu. Ovanın karşı yamacında, Aras Nehri’nin öte yakasında olan Erivan’da ışıl ışıl parıldayan sokak lambalarına karşın köyde elektrik henüz yoktu. Yaz geceleri boyunca yorgun iki aşık Erivan şehrinin titreyen ışıklarına bakıp sohbet ediyordu. Hayallerine yenilerini ekliyorlardı.  Şirin, akşamları bir tenekede ateş yakarak tezek dumanı ile sivrisinekleri kovuyordu. Gün batımı ile içme suyunu toprak güğümde serinlemeye bırakıyordu, sabaha kadar ılgıt ılgıt esen serin Alagöz Dağı’nın rüzgârı ile anca serinliyordu.

Duvarlar hızla yükselmiş. Birer metre ara ile tomruklar sıralanmış. Üzerlerine kamış hasır serilmiş. Keçi kılından iplerle kamışlardan çit yapılmış, tavan bir güzel süslenmişti. Başköy’deki marangozdan iki kapı iki pencere yaptırılmış, sarı renge boyanmıştı, Evin üzeri sıvanmış, evi kötü ruhlardan koruması için ön köşeye boğa kafası iskeleti konulmuştu. Evin duvarları çamur ile güzelce sıvanmış, büyük oranda ev tamamlanmıştı.

Yayla dönüşü gelen köylüler gözlerine inanamadılar, Gülali ile Şirin’in evi çok güzel olmuştu. Evlenecek gençlerin hayalleri de bu sayede biraz daha yeşermişti. Yeni evlenecek gençler gıpta ile eve bakıyordu. Herkes hayırlı olsuna geliyor, yayladan getirdikleri tulum peyniri ve yağdan pay veriyordu.

İlerde, avluda çocukların rahatça oynayacağı kadar yer bırakılmıştı. Evin avlusuna tulumba vurulmuştu. Geçen zaman içinde Şirin’in istediği yere, evin önünde basık damlı küçük bir ahır yapılmıştı. Avluda tandırlık ile samanlık da yapılmıştı. Her yıl biçilen kışlık otlar ahırın damına yığılıyordu. Tulumbanın önüne bahar mevsiminde birkaç iğde ağacı dikilmişti. Yakındaki su arkının kenarlarına söğüt ağaçları dikilmişti. Her yıl avluda koyun sürüleri dolup dolup boşalıyordu.

Bilmem kaç yıldır yaylalara gidip geliyorlardı. Gülali, önceleri sözünü etmeye utanmıştı. Aradan yıllar geçti fakat çocukları olmadı. Şirin’in anne babası destur verdi. Civardaki köy kasaba ve şehirlerde soruldu. Ne kadar şeyh, dergâh, hekim, molla varsa hepsi gezildi.

Çeşme başlarında, orda burda toplanan kadınlardan kimi kabahati Gülali’de kimi de Şirin’de buluyordu. Çeşitli uydurma rivayetler her gün yeniden konuşuluyordu.

-Zaten aralarında yaş farkı vardı.

-Gülali’nin gece dağlarda üzerine korku düşmüş zürriyeti kesilmişti.

-Gülali çobanlığa gittiği uzak yaylalarda zaten tekrar evlenmişti.

-Daha evlendikleri ilk yıl kaynata evine yerleşmeleri uğursuzluk getirmişti.

-Şirin’in babasının eski bir çobanı ona aşık olmuş alamayınca hahtını bağlatmıştı.

-Şirin zaten eskiden beri İranlı bir cinle evliydi.

-Gülali kızın ahına girmiş büyü yaparak evlenmişti.

Kadınlar, kendileri de doğru olmadığını bildikleri halde uydurma şeyler konuşup duruyordu. Bu durum uzun yıllar böyle konuşuldu, konuşanlar yoruldu. Gülali yoruldu, Şirin yoruldu.  Ama çocukları olmadı. Boynu bükük, gözleri nemli, yaşları ilerledi, kırkları aştı.

İğde ağaçları ile çevrili hisarlı avlularında zamanla ahırları çoğaldı. Koyunları çoğaldı. Ahırlarının damlarındaki kırlangıçlar her baharda yeniden yavruladı. Koyunları kuzuladı. İnekleri doğdu. Kedileri, köpekleri üçer beşer yavruladı. Daha dün evlenen gençlerin boy boy çocukları oldu.  Ama Şirin doğurmadı.

Köyde yeni evlenen gençlerin yaptıkları evler, onların evi ile köy arasındaki uzunca boşluğu doldurdu. Köy büyüdükçe evlerin çevresi yeni evlerle doldu. Yeni evlenen çiftler eski tip kerpiç ev yapmıyordu. Yeni evler artık daha büyüktü, iki oda bir hol, küçük balkonu ve kapısı dışarıya direk açılan misafir odasından oluşmaktaydı. Köyde artık evler briket ile yapılıyordu. Köye elektrik geldikten birkaç yıl sonra muhtarın evine telefon bağlandı. Gurbette evladı olan anneler akşamları muhtarın evine gelip çocuklarının telefonunu bekliyorlardı. Derken köye Hacı Mehmet Emminin lotu oğlu televizyon bile soktu. Anneler telefon beklerken televizyon izleyerek zaman geçiriyorlardı. Hacı hocalarda bir istememe bir telaş…  ‘Köyde ar edep kalmadı canım’ denildi, bir dönem böyle geldi geçti.

Çoktandır evli olan çiftin derdi herkesi üzüyordu. Büyük şehirlere çalışmaya ya da okumaya giden gençler bu durumu irdelemeye başladılar. Gençler tarafından Gülali ile Şirin ikna edildi. Doktora, büyük şehre gönderildi. Dönüşleri uzadı, akrabalar merak etti. İstanbul’daki akrabalardan haber alındı. Çocuk için gidilen hastaneden kötü haber alındı. Şirin’in kötü hastalığa yakalandığı ve oldukça geç kalındığı anlaşıldı.

Ömürlerinin geri kalan kısmı da doktor, hastane peşinde dalaşarak geçildi. Bütün koyunları satıldı, Şirin’i kurtarmaya yetmedi.  Kapılarında para eden bir şey kalmadı. Kedi, köpekleri yaşlandı. Kapıdaki tulumbanın başında, Şirin’in kendi elleri ile diktiği iğde ağaçları yaşlandı, yere yaslandı, kurudu. Evlerinin boya badanası el yapımı güzelim halılara döküldü. Duvarın sıvası döküldükçe, Gülali’nin da dişleri seyreldi, saçları döküldü, ensesinde kalanlar da kırlaştı. Artık iyice eskimiş evlerinin damındaki çitlerin iplerini güveler kemirdi. Damdaki kalasların kurt yeniği deliklerinden nem çekmiş, güve yemiş keçelere unlar serpildi. Ahırların duvarları neme dayanamadı bel verdi, zamanla duvarlar yana yattı. Köpeklerini sahipsiz kalmasın diye komşuları yanlarında yaylaya götürdü.

Doktorlar Gülali’yi odasına çağırıp durumu anlattılar. Şirin’in eve götürülmesini istediler. Uzun süren tedavi süresince ilaçlar vücuduna zarar vermişti. Hastalık gittikçe yayılmıştı. Yapılacak bir şey kalmamıştı. Köye döndüğünde kendi elleri ile inşaa ettiği yuvasını tanıyamadı. Kuru iğde ağaçlarını görünce iyice kötüleşti. Gülali, Şirin’i bir sonbaharda, bir yayla dönüşü zamanı, deve dikenlerinin biçildiği, iğdelerin kızardığı, Karasu Irmağı’nın suyunun azaldığı, Aras Irmağı’nın kenarında yabani söğüt ağaçlarının renklerini ekşittiği bir zamanda dualarla, âminlerle, ağıtlarla toprağa verdi. Şirin’in yaşlanmış kedileri geride, evin avlusunda kaldı.

 12:55

Haber tarihi: 29 / 09 / 2024
Haber Okunma: 1950
Haber Yorumları: 0

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)