Iğdır'da Dengbej Mistefayê Xelê Heyran Semineri Düzenlendi

Iğdır'da araştırma, belgeleme yöntemiyle Dengbej Mistefayê Xelê Heyran'ın eserlerinin önemini anlatan bir seminer düzenlend. Seminere benzer projeleri yürütmek isteyen bölgeden aktivistler katıldı. Seminere yaşayan önemli dengbejlerden biri olan dengbej Apê Bekir'de katılarak Mistefayê Xelê Heyran'a ait olan ezgileri okudu. Iğdır ve çevre illeri sözlü kültür değerlerinin yaşadığı ender yerlerdendir.

Dengbej Mistefayê Xelê Heyran için yaptığı proje "Sivil Düşün" tarafından kabul gören araştırmacı belgeselci yönetmen Rodi Yüzbaşı gazetemize yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Yaklaşık 15 yıldır sözlü kültür hakkında belgeseller hazırlıyor, kayıtlar yapıyorum. Bilindiği gibi Kürt halkı kültürel birikimlerini sözlü kültür anlatımlarıyla bugüne taşımıştır. Pek çok uygarlık ile komşuluk yapmış iç içe yaşamış kurt halkının bu birikimleri aynı zamanda bütün insanlığın ortak mirasıdır. Onlar yazılı kültür evresine sosyal, ekonomik ve politik nedenlerle daha geç girmişlerdir. Dolayısıyla bütün bu birikimler toplumsal hafızada hikâye anlatıcıları, dengbejler aracılığıyla yer edinmiştir. Sözlü kültür toplumları yazılı kültür toplumlarından daha farklı davranış biçimlerine sahiptir. Örneğin yazılı kültür toplumlarında kanun yoluyla güvence altına alınan ticaret, sözlü kültür toplumlarında "karşılıklı güven" yoluyla yapılmaktadır. Karşılıklı verilen sözler ticaret yapabilmek için tek güvencedir ve yeterlidir. Oysa bugün en küçük bir alışverişi sözleşmeler, kanunlar aracılığıyla güvence altına almak istiyoruz. Dolayısıyla sözlü kültür insanı bugün büyük oranda anlamını yitirmiş değerler etrafında yaşamını inşa ediyordu. Ben de bu değerleri anlamak belgelemek ve sinema aracılığı ile paylaşmak için çalışmalar yapıyorum.

4 ile 20 köyde Mistefayê Xelê Heyran'ın  stranlarinin izini sürdüm

Dengbej Mistefayê Xelê Heyran için yaptığım bu çalışmada böyle bir yaklaşımdan hareketle hazirlamaktayim.bu dengbejin stranlarini özellikle derlemek istememin en önemli nedenlerinden biri kurt halkının Osmanlı'nın son yıllarından cumhuriyetin ilk yıllarına dek yaşadığı bazı önemli olayları stran haline getirmesiydi. Ayrıca bugün belki de hakkında hiçbir kaynağın olmadığı ama toplumu etkileyen önemli olayları yine Mistefayê Xelê Heyran stran haline getirmiştir.  Ben 4 ilde yaklaşık 20 köyde onun stranlarının izini sürdüm. Onun yaşadığı dönemde kayıt cihazları henüz Kürt coğrafyasına ulaşmamıştı. Bu nedenle maalesef sesi hiç kaydedilememiştir. Ancak stranları halk tarafından sahiplenilmiş ve kuşaktan kuşağa sözlü kültür anlatımlarıyla aktarılmıştır.

Sivil Düşün projeme destek oldu

Uzun süre onun stranlarini derlemek için bir yol aramaktaydım. Daha sonra Sivil Düşün bu projeme destek oldu. Böylece somutlaştırma şansı yakaladım. Uzun süredir alanda onun parçalarını derlemeye, kaydetmeye çalışıyorum. Bu çalışmalar neticesinde bir belgesel film hazırladık. Bu belgesel filmi ve derlediğimiz ezgilerini onun adına açacağımız sosyal medya hesaplarından paylaşıma açacağız yakında.

Şimdi Iğdır'da kendi araştırma, belgeleme yöntemlerimizi paylaştığımız, ayrıca Mistefayê Xelê Heyran gibi dengbejlerin eserlerinin neden önemli olduğunu anlatan bir seminer düzenledik. Bu seminere benzer projeleri yürütmek isteyen bu bölgeden aktivist arkadaşlar da katıldı. Ayrıca yaşayan önemli dengbejlerden biri olan dengbej Apê Bekir de Mistefayê Xelê Heyran’a ait olan ezgileri okudu. Bilindiği gibi Iğdır ve çevre illeri sözlü kültür değerlerinin yaşadığı ender yerlerdendir. Ayrıca buralar dengbejlerin hala değer gördüğü yerlerdir.

Bu projeyi bitirdikten sonra verilerini halka açacağız. Mistefayê Xelê Heyran gibi bir an önce eserleri kayıt altına alınması gereken pek çok dengbej bulunmaktadır. Asimilasyon, yoksulluk, çatışmalar, göç, değişen dünya değerleri kurt halkının da toplumsal yapısını günden güne değiştirmektedir. Bu eserler yeni kuşak tarafından öğrenilmiyor maalesef. Okuma yazma bilmeyen yaşlı kuşak hafızalarında saklı olan bu eserlerle toprak oluyor. Bu nedenle bu değerlerin kayıt altına alınması zamanla yarış halinde olduğumuz son derece gerekli çalışmalardır. En başta da belirttiğim gibi bu sözlü kültür anlatıları insanlığın ortak hafızasıdır aynı zamanda." Haber: Fırat Akkuş

10:47

Haber tarihi: 18 / 07 / 2022
Haber Okunma: 634
Haber Yorumları: 0

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)