ABD-İran Savaşı: Dış Tehdit Karşısında Üç Kırılma Noktası - Zeki SARIHAN

ABD-İran Savaşı: Dış Tehdit Karşısında Üç Kırılma Noktası

Yazar: Zeki SARIHAN |  Tarih: 03 / 03 / 2026 |  Yazı Okunma: 288

---

Amerika Birleşik Devletleri, İran’a beklenen ikinci saldırısını 28 Şubat Cumartesi günü başlattı. ABD, İran’daki muhalifleri yönetime karşı harekete geçirerek emperyalizme teslim olmuş bir yönetime bel bağlamış bulunuyor.

 

Kendi ülkesinin yöneticilerinden illallah deyip kurtuluşunu bir dış müdahale ile yönetim değişikliğinde görme, tarih boyunca karşılaşılan bir durum olmuştur. Dışardaki heveskârların niyetini kursaklarında bırakacak olan iç cephenin birliğidir.

 

Osmanlıların Bizans topraklarında ve Balkanlarda kolayca ilerleyişini, halkın Ağır vergiler altında ezilmesi ve Osmanlı istilasını gönüllü olarak kabul ettiği yolunda iddialar vardır. Osmanlı Devletinin Sünni bir yönetim olması nedeniyle Anadolu Alevilerinin İran devleti tarafına geçmesi ve Pir Sultan Abdal’ın şiirinde olduğu gibi “Şah” hayranlığı iç cephenin niteliği konusunda ders vericidir.

 

Aşağıda açıklayacağımız konularda Türkiye tarihi zengin deneyimlerle doludur. Almanlara, İngilizlere, Amerikalılara, hatta Ruslara dayanarak iktidar olma ve iktidarı sürdürme konusunda birçok örnek verilebilir. Bunların hiçbiri, sahiplerinin yüzünü ak çıkarmamıştır.

 

Dış saldırılara karşı bağımsızlığın ve ülke bütünlüğünün korunmasını tehlikeye sokan üç büyük engel vardır ve bunların üçü de Türkiye için de günceldir.

 

1. Mezhepçilik: Tarih boyunca birçok yerde yaşanmıştır. Devlet, bir din veya mezhebe göre biçimlenince, ülkede yaşayan öteki din ve mezheplerden insanlar kendilerini dışlanmış ve koruyucusuz hissederler. Kurtulmak için başka bir dış kuvvetin müdahalesine bel bağlayabilirler. Osmanlı Devleti, bundan çok sıkıntılar çekmiş,

 

Müslüman olmayan unsurlar, dışarıdan verilen desteklerle de tek tek imparatorluktan ayrılmışlar, içeride kalan bazı unsurlar da tehcir gibi felaketlere uğramışlardır.

 

Devletin ve toplumun bu tehlikeden kurtulması niçin tek çözüm laikliktir. Laiklik, devletin din işlerini yurttaşın kendisine bırakması, dinler ve mezhepler arasında ayırım yapmamasıdır. Türkiye’nin bugünkü yönetimi, ne yazık ki bunu anlamamakta inat ediyor. Devleti İslamiyet’in Hanefi Mezhebinin kurallarına göre yapılandırmak ve yurttaşların da buna göre biçimlenmesini istiyor. Bu konuda o kadar ileri gitmiştir ki, laiklik isteyenleri dava bile etmiştir.

 

2. Milliyetçilik: Birden çok milliyetin yaşadığı devletlerde iç cephenin güçlü olmasını önleyen anlayışlardan biri, devletin tek bir milliyete dayanması gerektiğini, diğer unsurların hiçbir millî haklarının olmadığını savunan milliyetçiliktir. Milliyetçiliği yurtseverlikle karıştırmamalıdır. Türkiye’de milliyetçilik, yeni devletin kuruluşundan beri, birçok ayaklanmalara yol açmıştır ve ayaklananların bir dış müdahaleyi davet ettiği ileri sürülmektedir. Dincilik ve mezhepçiliğin panzehiri nasıl laiklik ise, milliyetçiliğin yarattığı iç bölünmeyi önlemenin yolu da demokrasidir. Demokrat bir devlette her milliyet kendisini rahatlıkla ifade eder, millî kültürünü ve dilini geliştirme imkânı bulur. Böylece dış müdahalelere umut bağlamaz. Dinciler gibi milliyetçiler de bu gerçeğin farkında değillerdir.

 

3. Aşırı sömürü: Dünyanın her yanında milletler içinde sınıflar vardır. Bazı milletler, sınıf farklarını azaltma çabası içinceyken bazılarında sömürünün ve sınıflar arasındaki farkın gittikçe arttığı görülüyor. Bu koşullarda aşırı sömürüye uğrayan sınıflar, bir dış kuvvetin müdahalesine, kendilerini iktidara getireceğine umut bağlayabilir ve bunun için faaliyet gösterebilirler. Türkiye solunun

 

bir bölümü uzun süre Sovyetler Birliği’nin yardımıyla iktidar olmayı ummuş, Türkiye üzerinde Amerikan-Rusya çekişmesinin bir tarafında yer almıştır. (Öte tarafında ise Amerikancılar vardı.)Türkiye devrimcilerinin bir kısmı “Ne Amerika Ne Rusya, Tam Bağımsız Türkiye” diyerek iki büyük devleti de istemediğini açıklamıştı.

Güncel konumuz olan ABD-İran savaşına gelirsek, İran’ın bu badireden nasıl kurtulacağı bütün antiemperyalist ve kendi ülkelerinin bağımsızlığında da ısrarlı insanların yanıtlaması gereken bir sorudur.

 

İran, başındaki molla rejimiyle kısa sürede ABD ve İsrail saldırganlarından yıkılmadan kurtulsa bile iç cephesi bölünmüş olarak kalacak ve ileriki günler için tehlike yaratmaya devam edecektir.

 

İran’ın emperyalizme karşı bağımsızlığı ve devlet bütünlüğünün güvencesi iç cephesini güçlendirmesidir. İran bunun için dinci bir diktatörlük olmaktan vazgeçmesi, ülkedeki farklı milliyetlere Karşı demokrat olması ve millî servetin adil bölüşümüne dayanan bir ekonomi politika izlemesidir. Bu tavsiyeler Türkiye biçin de geçerlidir.

11:13

Yazarın diğer yazıları
Köy Enstitülerini Kim Kapattı? Cumhuriyetçiler Kurultayı Ve Halkçılık Yalçın Küçük: Dikkatleri Üzerinde Toplamak İstiklal Marşı Arapça Söylenirse! Sosyalizm Öldü Mü? İlber Ortaylı ABD-İran Savaşı: Dış Tehdit Karşısında Üç Kırılma Noktası Okullarda Ramazan Etkinlikleri: Devletin Dini Adalettir Özgür Özel'e Açık Mektup Köy Enstitüleri Sürprizi: ŞEHİR BURJUVA DEMEKTİR 68’liler Sosyalisttir Acı Patlıcanı Kırağı Çalmaz Her Dindar, İyi İnsan Mıdır? Al Birini Vur Ötekine! 2025'te Yazı Hayatım 2025’te Neler Okudum Biraz “Milliyetçilik” Lütfen! Cellâdına Âşık Olma Meselesi Medyamızın Acıklı Dururmu CHP İmralı’ya Neden Gitmiyor? İddianame ATATÜRK Fatsa’da Sosyalist-Kemalist İttifakı Cumhuriyet Kavgası Kürt Sorunu Böyle Çözülmez Fatsalı Sarıhan Sülalesinde Politik Tercihler Okuma Alışkanlığını Nasıl Kazandırmalı? Uşak'ta iki gün Fatsa'da sekiz gün Kaldıralım sınıfları Tatil kültürü Kokuşma dibe vurdu Balık baştan koktu Mini etekle devrim yapamayız Alevi ve Kürt cumhurbaşkanı yardımcıları Mutaassıp, Ümmetçi, İslamcı, Şeriatçı CHP için: Hattı müdafaa yoktur, Sathı müdafaa vardır Eğitimimizin Dört Büyük Sorunu İnceldiği Yerden Mi? Hanım Kırar Bardağı Kaza Olur… Yüz Yıl Sonrasını Kim Bilebilir? Kürtler, Lozan ve Demokrasi Yüz Yıllık Bir Tabu Yıkılırken Sırrı Süreyya Önder'le Bizim Eve Ayda Kaç Lira Giriyor? 23 Nisan 1920'de Neler Olmuştu Köy Enstitüleri Yeniden Açılabilir Mi? Doğrusunu Söylemek Gerek Yoksullar Neden Sağcıdır? CHP’ye Çekilen Operasyon: KİM KAZANDI KİM KAYBETTİ? Üçüncü Dalganın Niteliği Pişmiş Aşa Su Katmak Gibi Olmasın Ama… İmam Hatip Okulunda Konferans Vermek! Öcalan’ın Çağrısı Üzerine: BAHARA BİR ŞEY DİYEN VAR MI? TÜSİAD’ın Açıklaması hakkında:Sınıf Mücadelesi Keskinleşiyor Ne Amerika Ne Rusya Tam Bağımsız Türkiye Muhalefetin Cumhurbaşkanı Adayı Nasıl Belirlenmeli? Esat'ın Posterleri Ayaklar Altında! Cehennem Odunu!” Suriye, Yağma Hasan’ın Böreği Mi? Sosyalistler Neden Oy Alamıyor? Muazzez İlmiye Çığ’ın Misyonu Ne İdi? Faşizmin Ayak Sesleri Kovsan Da Gitmez Okul Müdürlerini Neden Öğretmenler Seçmesin? Kadın Cinayetleri: NE BU ŞİDDET BU CELAL?

Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad	*
E-Mail	*
	Kalan karekter sayısı:
Yorum	*
	Güvenlik kodunu giriniz: *
	(* Doldurulması zorunlu alanlar)